SNEEUWMAN
TJALLING HALBERTSMA
YETI JAGERS: HET VERBORGEN ONDERZOEK NAAR DE WILDE MENS
Hollandia-Dominicus, 132 blz., € 13,90
DOOR JAN VAN DER PUTTEN
De Verschrikkelijke Sneeuwman herinner ik me vooral van Kuifje in Tibet, het album dat in China pas mocht worden uitgegeven als het de politiek correcte naam Kuifje in Chinees Tibet kreeg. In de Sneeuwman heb ik altijd een broertje gezien van het Monster van Loch Ness. Toen ik het jongste boek van Tjalling Halbertsma onder ogen kreeg, schrok ik daarom even. Heeft Halbertsma, die zijn sporen als archeologische detective in Mongolië en China heeft verdiend, zich tot flauwekul over de Verschrikkelijke Sneeuwman laten verleiden?
Gelukkig niet. Yeti jagers is een spannend boek, dat niet zozeer over de Verschrikkelijke Sneeuwman gaat als wel over mensen die iets met het wezen hebben. Onder hen is Tjalling Halbertsma zelf. Op een dag in 2001 las Tjalling Halbertsma in een Mongolische krant een berichtje over een vrouw die in het verre westen van het land door een almas (wilde mens) zou zijn aangevallen. Dat werd de aanzet tot een grondige speurtocht. Halbertsma bezoekt her en der archieven, bibliotheken, antiquariaten, speurt naar fossielen in traditionele Chinese apotheken, praat met cryptozoölogen en vermeende ooggetuigen, trekt op met herders en jagers in de verre binnenlanden van Centraal-Azië, bestudeert schedels, kiezen en rotstekeningen. Hij raakt zelf lichtelijk bevangen door de yetikoorts. Maar meer dan door de yeti zelf wordt hij geboeid door de jagers en hun drijfveren.
Op de grens tussen wetenschap en fantasie bewegen zich de cryptozoölogen, die jacht maken op levende exemplaren van soorten die volgens normale biologen al lang zijn uitgestorven. In de Sovjet-Unie bestond er een commissie van sneeuwmanonderzoek, en in het huidige China wordt de yeren (wilde mens) al even serieus genomen. Een Chinese onderzoeker vermomde zich zelfs als harige aap om met dadels en andere vruchten waarvan de pitten in veronderstelde yeren-uitwerpselen waren gevonden, een bronstig wilde-mensvrouwtje naar zich toe te lokken.
Die sneeuwmannen, bestaan ze nu of niet? Zijn het misschien verwilderde mensen die zijn weggevlucht uit de maatschappij? Misschien is de yeti een zeldzame beer, een overjarige Neanderthaler of een nazaat van de al lang uitgestorven, vrijwel onbekende Gigantopithecus. Een onderzoek van twee vermeende yetiharen dat Halbertsma in Nederland liet doen, liep uit op een totale mislukking. Maar er is hoop. In juli wees een onderzoek van twee haren uit Noordoost-India uit dat ze toebehoren aan een onbekende biologische soort. Als het DNA-onderzoek dat bevestigt, zal er onder de cryprozoölogen gejuich uitbreken. © JAN VAN DER PUTTEN / De Groene Amsterdammer
